คำนิยม หนังสือ ‘การศึกษาในอิสลาม’

คำนิยม

بسم الله الرحمن الرحيم

การศึกษาคือกระดูกสันหลังของศาสนา คือแร่ธาตุอันสำคัญยิ่งของอารยธรรมอิสลาม คือนวัตกรรมทางวิชาการที่มหัศจรรย์มากที่สุด และคือเครื่องมือที่จะนำพาอิสลามทะยานไปข้างหน้าได้อย่างไร้ขีดจำกัดด้วยอนุมัติของอัลลอฮฺ

อัลฮัมดุลิลลาฮ์ เมื่อน้องๆทีมงานวารสารสมิอฺนาฯได้เชิญชวนผมให้ช่วยเขียนคำนิยมให้หนังสือเล่มนี้เพื่อประกอบการจัดพิมพ์ขึ้นมาใหม่ เพราะเป็นหนังสือที่เปี่ยมไปด้วยคุณค่าซึ่งหาอ่านยากอีกเล่มหนึ่ง ในบรรดาหนังสือที่ทรงคุณค่าซึ่งหมดไปจากท้องตลาดมานานหลายปีแล้ว

เมื่อครั้งที่ผมได้รับการเชิญบรรยาย หรือการพูดคุยในเรื่องที่เกี่ยวกับการศึกษาในอิสลาม หรือแม้กระทั่งในเรื่องที่เกี่ยวกับการตัรบียะฮ์ ซึ่งเป็นประเด็นที่ผมสนใจมาตลอดในช่วงเกือบสามสิบปีที่ผ่านมา และต้องมองหาข้อมูลเพื่อประกอบการบรรยาย การเสวนาหรือการอภิปรายในเรื่องดังกล่าว ผมมักจะนึกถึงเนื้อหาในหนังสือเล่มนี้เสมอ เพราะผมจำได้ว่าเป็นหนังสือที่ผมชอบและเคยอ่านมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2527 แต่มันได้เดินทางออกไปจากหิ้งหนังสือผมไปอยู่ที่อื่นเสียนานมากแล้ว จนจำไม่ได้ว่าพี่น้องท่านใดที่เอาไปอ่านค้นคว้าคนสุดท้าย

เนื้อหาสาระและประเด็นที่ผู้เขียนนำเสนอในหนังสือเล่มนี้ยังมีความใหม่และสดอยู่เสมอมิเสื่อมคลาย หรือมิได้ด้อยค่าตามกาลเวลาเลย แต่กลับสะท้อนให้เราเห็นว่านับวันเนื้อหาที่ปรากฏในหนังสือเล่มนี้ได้ฉายแสงแห่งความจริงแท้มากขึ้นถึงสัจจะความจริงในเรื่องการศึกษาในอิสลามดังกล่าว

สิ่งที่ทำให้หนังสือมีความน่าอ่านและน่าสนใจไม่แพ้กันก็คือท่านผู้แปล ซึ่งอาจารย์บรรจง บินกาซัน นับได้เป็นผู้ที่มีประสบการณ์ในเรื่องงานแปลภาษาต่างประเทศที่มากประสบการณ์ อัลลอฮฺได้ประทานความสามารถในงานแปลและเรียบเรียงเนื้อหาหนังสือเล่มนี้ได้อย่างลงตัวและเหมาะกับสถานการณ์ที่ประชาชาติอิสลามกำลังอ่อนแอในเรื่องดังกล่าวอย่างยิ่ง

ผู้เขียนคือท่าน (Muhammad Atiyah Al-Ibrashi) ได้เสนอให้เราเห็นว่าการศึกษานั้นมีความหมายและบทบาทลึกลงไปมากมายกว่าที่เราคุ้นเคยกันอยู่ในสังคมบ้านเรามากนัก และหากมองกันในแง่ของความเป็นจริงตามเนื้อหาในหนังสือที่นำเสนอแก่เรา ก็ต้องยอมรับว่าปัจจุบันการศึกษาของเรายังไม่ได้ตอบโจทย์หรือถอดรหัสได้ตามเป้าหมายของอิสลามที่แท้จริงเลยนอกจากส่วนน้อยเท่านั้น

แม้การศึกษาจะเป็นประเด็นสำคัญทางสังคมและเป็นวาระที่อัล-กุรอานเลือกที่จะตอบปริศนาของการเป็นนบีของท่านนบีมุฮัมมัด (ศ็อลฯ)โดยการประทานโองการแรกเป็นโองการที่ระบุเรื่องของการศึกษา คือคำว่า ‘จงอ่าน’ แต่เกือบจะไม่มีนักการศึกษาหรือผู้บริหารสถานศึกษาหรือครูบาอาจารย์ท่านใดที่ตระหนักและหันมาสนใจเรื่องการศึกษาในอิสลามอย่างจริงจัง และวิเคราะห์ถึงสาระต่างๆของเรื่องนี้อย่างที่ศัตรูของเราได้ทำกันจนพวกเขาสามารถที่ค้นพบพลังอำนาจและศักยภาพของประชาชาติของตนที่ซ่อนอยู่ในการศึกษาจนรุดหน้าประชาชาติอิสลาม พวกเรารับรู้เรื่องการศึกษาและสร้างโอกาสใช้มันไปเพียงเพื่อผลประโยชน์ทางการค้า(พาณิชย์วิชาการ) ไม่มีโรงเรียนหรือสถาบันการศึกษาแห่งใดที่เชิญชวนและระดมนักวิชาการที่มีความเข้าใจเรื่องการศึกษาในอิสลาม ให้ทำการผ่าตัดและเสนอทางออกดังที่อิสลามต้องการ นอกจากส่วนน้อยที่หันมาให้ความสนใจมากขึ้นว่าการศึกษาของเราปัจจุบันน่าจะหลงทางไปจากเส้นทางหลักของอิสลามไปมากแล้ว

การศึกษาไม่ควรจำกัดอยู่ในความหมายแคบๆอีกต่อไปและไม่ควรที่จะดำเนินการอย่างพละการโดยคณะผู้บริหารสถานศึกษาหรือผู้รับใบอนุญาตหรือเจ้าของโรงเรียนเท่านั้น นั่นเพราะว่าการศึกษาเป็นศาสตร์ชั้นสูงเป็นองค์ความรู้ที่ซับซ้อนหลายมิติ มีการเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวโยงกันอย่างเป็นองคาพยพที่หลากหลายและเกื้อหนุนกันอย่างมหัศจรรย์ ไม่มีใครที่สามารถบอกได้ว่าตนเป็นผู้สันทัดกรณีและชำนาญการเป็นพิเศษ แม้จะคร่ำหวอดอยู่กับสถาบันการศึกษามามากแค่ไหนก็ตาม และหากต้องข้องเกี่ยวกับอนาคตของเยาวชนหนุ่มสาวด้วยแล้ว นับว่าเป็นสิ่งที่ท้าทายภารกิจการศึกษาของทุกสถาบันมากกว่าที่คาดเดาเอาไว้มากมายหลายเท่าตัว

เท่าที่เราสังเกตมาเป็นเวลานาน การศึกษาโดยเฉพาะสถาบันการศึกษาศาสนาอิสลามในบ้านเรายังเป็นไปในลักษณะ ’ลอกเลียนแบบ’ หรือ ‘การถอดแบบ’ หรือ ‘การเอาอย่าง’ จากต้นตำหรับที่สับสนทางวิชาการซึ่งปรัชญาและเนื้อหาสาระส่งตรงมาจากโลกตะวันตก อย่างรถมอเตอร์ไซค์ที่กำลังทดลองสมรรถนะเครื่องยนต์ว่าจะวิ่งบนถนนลูกรังในเมืองไทยได้ไกลแค่ไหน หนังสือเล่มนี้จะชี้ทางให้เราเห็นอย่างโดดเด่นว่าอิสลามได้เปลี่ยนแปลงมนุษย์ด้วยสารัตถะคำสอนที่มีอิทธิพลอย่างลึกซึ้งต่อผู้เรียนตลอดจนวิธีการ กระบวนการและแรงบันดาลใจอย่างไร

การศึกษาที่ไม่อาจทำให้คนเรามีจริยธรรม คุณธรรม ศีลธรรมทางศาสนาในชีวิตประจำวันและวิถีชีวิตนอกห้องเรียนของผู้เรียน ไม่มีอิทธิพลของคำสอนจากศาสนาเข้าไปกำกับพฤติกรรมของเขาทุกย่างก้าวแล้ว การศึกษานั้นก็เป็นสิ่งที่ไร้คุณค่าและไม่มีความหมายใดๆต่อมนุษย์อีกต่อไป และนี่คือภารกิจอันดับแรกของการศึกษาในอิสลามที่จะต้องปลูกฝังลักษณะดังกล่าวลงไปในสายเลือดแห่งการเป็นมนุษย์ของเยาวชนคนรุ่นใหม่

แม้จะเป็นหนังสือเล่มเล็กไม่หนาอย่างที่ควรจะเป็น เพราะเรื่องการศึกษาเป็นเรื่องที่มีความสำคัญอย่างยิ่งยวดที่ผู้เกี่ยวข้องกับการศึกษาทุกฝ่ายกำลังให้ความสนใจอย่างมากในสังคมปัจจุบัน หากผู้อ่านได้อ่านอย่างพินิจพิเคราะห์ก็จะเห็นว่าเป็นหนังสือที่นำเสนอขอบข่ายได้ตรงประเด็นมีความหลากหลาย และมีความครอบคลุมมากทีเดียว และนับว่ายังไม่มีหนังสือเล่มใดในเมืองไทยที่เจาะจงเรื่องนี้ได้อย่างแท้จริงในรูปแบบหนังสือวิชาการแนวตลาดที่เหมาะแก่ครูหรือนักวิชาการมือใหม่ทั้งหลาย

หากมองในเชิงวิเคราะห์ต่อความตกต่ำและความเปลี่ยนแปลงในด้านลบของมุสลิมในปัจจุบันโดยโยงใยกับการศึกษาในสถาบันต่างๆที่ได้เสนอตัวเองรับใช้ประชาชาติอิสลามทางวิชาการ เราไม่อาจปฏิเสธได้ว่าล้วนเกี่ยวข้องกับการศึกษาที่อ่อนแอและหลงทาง นับตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 1 และต่อมาอาการพิการทางปัญญาและอัมพาตทางความคิด ส่งผลลัพธ์ออกมาเป็นการแตกแยกทางความเชื่อหลงใหลในชาตินิยมมัวเมาในวัตถุก็แสดงออกมาหลังจากสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นต้นมา ทั้งหลายทั้งปวงก็ไม่พ้นไปจากแผนการของศัตรูที่วางแผนเอาไว้อย่างแยบยลเป็นระบบและมีการใช่งบประมาณมหาศาลเพื่อดับรัศมีแห่งอิสลามให้สิ้นซาก

ความเปลี่ยนแปลงและความยิ่งใหญ่ของอิสลามจะกลับคืนสู่ประชาชาตินี้อีกครั้งหนึ่งก็ด้วยการหวนกลับสู่เส้นทางเดินที่มีชื่อว่า ”การศึกษาและการขัดเกลาจิตวิญญาณแบบอิสลาม” ที่แท้จริง ทั้งในแง่ของศาสตร์ทางปรัชญา วิธีการ และเป้าหมาย และนี่เป็นความจำเป็นอย่างเร่งด่วนร่วมกันของผู้ที่เกี่ยวข้องทางการศึกษา การอบรม การฝีกฝนชีวิตอิสลามให้แก่ลูกหลาน เยาวชนมุสลิม คุณครู ผู้ปกครอง บิดา มารดา ผู้นำชุมชนทุกหมู่บ้านจะต้องหันมาสนใจ และมาทุ่มเทสรรพกำลังทุกอย่างเพื่อการปฏิรูปการศึกษามากกว่าที่จะคิดคำนวณเพียงค่าหัวรายปีแล้วปล่อยให้ทุกอย่าง เป็นภาระของสังคมโดยหาใครรับผิดชอบไม่ได้เลย

เราหวังเหมือนที่ผู้เขียนวิงวอนต่ออัลลอฮฺในช่วงท้ายของหนังสือถึงความคาดหวังที่สูงส่งนั้นด้วย และเราจะได้เห็นความสำเร็จของประชาชาตินี้ ท่ามกลางการเสียสละและการอุทิศตนของผู้ที่มีความตระหนักในภารกิจนี้ด้วยการช่วยเหลือของอัลลอฮฺอีกครั้ง อามีน

อับดุลมาลิก อิสมาอีล มูเก็ม
บ้านโฮ๊ะ / รอบิอุษษานี 1433

About these ads

หนึ่งความคิดบน “คำนิยม หนังสือ ‘การศึกษาในอิสลาม’

  1. Pingback: วางขายแล้ว!! หนังสือ ‘การศึกษาในอิสลาม’ | วารสารสมิอฺนา

  2. Pingback: หนังสือ ‘การศึกษาในอิสลาม’ | วารสารสมิอฺนา

  3. การศึกษาจะสร้างสติปัญญาและความดีงามได้เสมอ ซึ่งจะไม่จำกัด(แคบ)แค่สถานที่ เวลา และโอกาส
    แต่มันเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาเมื่อเราใช้ความคิดจนเกิดสติและปัญญา

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s